 |
del.icio.us |
 |
Digg |
 |
Furl |
 |
|
 |
Rojo |
| Add to OnlyWire |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Щёлочь металĕсем | Щёлочьпа çĕр металĕсем | Куçакан металсем | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Çăмăл металсем | Çурма металсем | Сипетлĕ газсем | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Алюминий — Менделеевăн периодикăллă системин III ушкăнĕн Alсимволĕллĕ хими элеменчĕ. Атăмлă нумĕрĕ — 13.
Тупмалли |
Истори
Пĕрремĕш хут таса тĕсĕнче 1825 çулта шăратса кăларнă.
Физика уйрăмлăхĕсем
Кĕмĕл-шурă металл, тачăлăхĕ 2,7 г/см3, тăсăлăвлă, ăшша- тата электро хăвăрт куçарăвлă. Шăрану температури 660 °C.
Хими уйрăмлăхĕсем
Тивĕçлĕ вăхăтсенче алюмини çийĕт çинçе те çирĕп оксидăн сийĕпе витĕннĕ, çавăнпа та ахаль япаласемпе хутшăнмасть:
H2O (t°); O2, HNO3 (вĕрелентермесĕрех)).
Al – хастар çĕнетекен металл.
Ахаль япаласемпе çамăллăн хутшанать:
1) йӳçлĕкпе:
4Al + 3O2 = 2Al2O3
2) галогенсемпе:
2Al + 3Br2 = 2AlBr3
3) ытти металмарсемпе вĕрилентерсен хутшăнать:
с серăпахутшăнса, алюмини сульфиче пулать:
2Al + 3S = Al2S3
азотпа хутшăнса, алюмини нитричĕ пулать:
2Al + N2 = 2AlN
углеродпа хутшăнса, алюмини карбичĕ пулать:
4Al + 3С = Al4С3
Алюминийĕн сульфичĕпе карбичĕ пĕтĕмпех гидролизпа тухаççĕ :
Al2S3 + 6H2O = 2Al(OH)3 + 3H2S
Al4C3 + 12H2O = 4Al(OH)3+ 3CH4
Кăткăс хими япалисемпе:
4) шывпа (хӳтĕлекен оксидлă сийне шуратса илсен, тĕслĕх, амальгамăласан):
2Al + 6H2O = 2Al(OH)3 + 3H2
5) сĕлтĕсемпе (тетрагидроксоалюминатсем тата урăх алюминатсем пулса тухаççĕ):
2Al + 2NaOH + 6H2O = 2Na[Al(OH)4] + 3H2
6) Тăварлă тата шывпа хутăштарнă серăллă киcлотасенче ирĕлет:
2Al + 6HCl = 2AlCl3 + 3H2
2Al + 3H2SO4(разб) = Al2(SO4)3 + 3H2
Ăшăтсан кислотасенче ирĕлет – йӳçетекенсенче:
2Al + 6H2SO4(тачă) = Al2(SO4)3 + 3SO2 + 6H2O
Al + 6HNO3(конц) = Al(NO3)3 + 3NO2 + 3H2O
7) металлсене çĕнетет (алюминотерми):
8Al + 3Fe3O4 = 4Al2O3 + 9Fe
2Al + Cr2O3 = Al2O3 + 2Cr
Тивĕçлĕ вăхăтсенче алюмини çийĕт çинçе те çирĕп оксидăн сийĕпе витĕннĕ, çавăнпа та ахаль япаласемпе хутшăнмасть:
H2O (t°); O2, HNO3 (вĕрелентермесĕрех)).
Al – хастар çĕнетекен металл.
Ахаль япаласемпе çамăллăн хутшанать:
1) йӳçлĕкпе:
4Al + 3O2 = 2Al2O3
2) галогенсемпе:
2Al + 3Br2 = 2AlBr3
3) ытти металмарсемпе вĕрилентерсен хутшăнать:
серăпахутшăнса, алюмини сульфиче пулать:
2Al + 3S = Al2S3
азотпа хутшăнса, алюмини нитричĕ пулать:
2Al + N2 = 2AlN
углеродпа хутшăнса, алюмини карбичĕ пулать:
4Al + 3С = Al4С3
Алюминийĕн сульфичĕпе карбичĕ пĕтĕмпех гидролизпа тухаççĕ :
Al2S3 + 6H2O = 2Al(OH)3 + 3H2S
Al4C3 + 12H2O = 4Al(OH)3+ 3CH4
Кăткăс хими япалисемпе:
4) шывпа (хӳтĕлекен оксидлă сийне шуратса илсен, тĕслĕх, амальгамăласан):
2Al + 6H2O = 2Al(OH)3 + 3H2
5) сĕлтĕсемпе (тетрагидроксоалюминатсем тата урăх алюминатсем пулса тухаççĕ):
2Al + 2NaOH + 6H2O = 2Na[Al(OH)4] + 3H2
6) Тăварлă тата шывпа хутăштарнă серăллă киcлотасенче ирĕлет:
2Al + 6HCl = 2AlCl3 + 3H2
2Al + 3H2SO4(разб) = Al2(SO4)3 + 3H2
Ăшăтсан кислотасенче ирĕлет – йӳçетекенсенче:
2Al + 6H2SO4(тачă) = Al2(SO4)3 + 3SO2 + 6H2O
Al + 6HNO3(конц) = Al(NO3)3 + 3NO2 + 3H2O
7) металлсене çĕнетет (алюминотерми):
8Al + 3Fe3O4 = 4Al2O3 + 9Fe
2Al + Cr2O3 = Al2O3 + 2Cr
Çутçанталăкра тĕл пулни
- Бокситсем – Al2O3 • H2O (SiO2, Fe2O3, CaCO3 хутăш)
- Нефелинсем – KNa3[AlSiO4]4
- Алуниты – KAl(SO4)2 • 2Al(OH)3
- Тăмлă çĕрсем (каолинпа хăйăр SiO2, акшарпа CaCO3, магнезитпа MgCO3)
Çутçанталăкра алюминий минералсенче тупăнать. Вĕсен хăшĕсем: Боксит Al2O3 • H2O (SiO2, Fe2O3, CaCO3 хутăшĕсемпе) Нефелин - (Na, K)2O × Al2O3 × 2SiO2 Корунд - Al2O3 Полевой шпат(ортоклаз) - K2O × Al2O3 × 6SiO2 Каолинит – Al2O3 × 2SiO2 × 2 H2O Алунит – ( Na, K )2 SO4 × Al2( SO4 )3 × 4Al( OH )3
Усă курни
Алюминийе тата унпа хутăшĕсене ракетă техникинче усă курни
Алюминий гидричĕпе тĕрлĕ йӳçлекенсемпе çунакан шĕвексен хаклавĕсем.
| Йӳçлеклекен | Удель туртăмĕ(Р1,çек) | Çунса каян температури °С | Çунакан япалан тачăлăхĕ г/см3 | Хăвăртлăхĕн ӳсĕмĕ, ΔVид,25, м/сек | Çунаканăн йывăрлăхĕ % |
|---|---|---|---|---|---|
| Фтор | 348,4 çек | 5009°С | 1,504 | 5328 м/çек | 25% |
| Тетрафторгидразин | 327,4 çек | 4758°С | 1,193 | 4434 м/çек | 19% |
| ClF3 | 287,7 çек | 4402°С | 1,764 | 4762 м/çек | 20% |
| ClF5 | 303,7 çек | 4604°С | 1,691 | 4922 м/çек | 20% |
| Перхлорилфторид | 293,7 çек | 3788°С | 1,589 | 4617 м/çек | 47% |
| Йӳçлĕклĕ фтор | 326,5 çек | 4067°С | 1,511 | 5004 м/çек | 38,5% |
| Йӳçлĕк | 310,8 çек | 4028°С | 1,312 | 4428 м/çек | 56% |
| Перекись водорода | 318,4 çек | 3561°С | 1,466 | 4806 м/çек | 52% |
| N2O4 | 300,5 çек | 3906°С | 1,467 | 4537 м/çек | 47% |
| Азот кислоти | 301,3 çек | 3720°С | 1,496 | 4595 м/çек | 49% |
Ювелирлă япаласем
Алюмини малтан çӳллĕ хаклă шутланнă, унтан ĕнтĕ тĕрлĕ ювелирла япаласем ăсталанă. Каярах алюминии тупăçламалли çĕнĕ технологисем ĕçе кĕрсен, во много раз снизившие себестоимость. Халĕ алюминие хăш чух бижутери тунă ĕçре ус кураççĕ.
Кĕленче туни
Кĕленче (кантăк) хатĕрленĕ чух алюминий фторидне, фосфатне тата йӳçĕкĕпе усă кураççĕ.
Çавăн пекех пăхăр
Каçăсем
- Алюминий, Webelements çинче
- Алюминий в Популярной библиотеке химических элементов
- Алю-Ckaut
- Алюминий АК5М2, деформируемые сплавы в чушках
- Алюминий çĕр управĕсенче
